มดคันไฟ

เป็นมดที่มีวรรณะทหาร (major) และวรรณะงานเล็ก (minor) แยกกันชัดเจน ตัวงานใหญ่มีหัวโตเกือบเป็นสี่เหลี่ยม ขากรรไกรมีรอยสึกจากการบดเมล็ดพืช ลำตัวสีน้ำตาลแดงถึงน้ำตาลเข้ม มีเหล็กในที่ใช้ต่อยได้จริงและปล่อยพิษที่ทำให้แสบร้อนรุนแรง

เดิมมีถิ่นกำเนิดแถบอเมริกากลางและตอนใต้ของสหรัฐฯ แต่แพร่กระจายไปทั่วเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนทั่วโลกผ่านการค้าขายของมนุษย์ รวมถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และไทย ชอบพื้นที่โล่งแจ้งมีแดดส่อง เช่น สนามหญ้า ทุ่งนา ริมถนน หลีกเลี่ยงป่าทึบที่แสงส่องไม่ถึง ทำรังเป็นเนินดินหลวมๆ ร่วนซุยตามพื้นดิน บางครั้งใช้ตอไม้ผุเป็นที่อยู่

มดคันไฟขึ้นชื่อเรื่องความดุร้ายเมื่อรังถูกรบกวน ตัวงานจะกรูออกมาต่อยพร้อมกันจำนวนมาก และพิษของมันมีฤทธิ์แรงจนอาจทำให้เกิดอาการแพ้รุนแรงในบางคน

กินได้ทั้งเนื้อสัตว์ขนาดเล็กและเมล็ดพืช จัดเป็นมดกินทั้งพืชและสัตว์ (omnivore) ที่ฉวยโอกาสหาอาหารได้หลากหลาย ในบางพื้นที่ที่มีน้ำท่วม มดคันไฟยังรวมตัวกันเป็นแพลอยน้ำเพื่อเอาชีวิตรอด ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่น่าทึ่งของมดในสกุล Solenopsis

นางพญาก่อตั้งรังแบบปิดสนิท (claustral) ไข่ใช้เวลาราว 6–8 สัปดาห์จึงพัฒนาเป็นตัวงานตัวแรกในอุณหภูมิที่เหมาะสม อุณหภูมิที่แนะนำอยู่ที่ 24–28°C ความชื้นปานกลางถึงค่อนข้างแห้ง 50–65% เพราะเป็นมดที่ทนแล้งได้ดีกว่ามดหลายชนิด อาหารควรเน้นโปรตีนจากแมลงเป็นหลัก เช่น จิ้งหรีดหรือหนอนนก ควบคู่กับน้ำหวานหรือน้ำผึ้ง

จัดเป็นมดระดับสูง (expert) ไม่เหมาะกับมือใหม่ เพราะมีเหล็กในที่ต่อยเจ็บจริงและอาจก่อให้เกิดอาการแพ้ ต้องระวังการหลบหนีของตัวงานที่ปราดเปรียว ขนาดโคโลนีที่ระบุไว้ (1,000–5,000 ตัว) คือขนาดทั่วไปที่นักเลี้ยงดูแลได้จริง ส่วนรังในธรรมชาติที่โตเต็มที่อาจมีตัวงานได้มากถึง 100,000 ตัวขึ้นไป ซึ่งเป็นตัวเลขของรังป่าขนาดใหญ่ ไม่ใช่ขนาดที่พบในกล่องเลี้ยงทั่วไป

มดคันไฟเป็นมดต้องห้ามในหลายประเทศ เช่น กลุ่มสหภาพยุโรปและญี่ปุ่น เนื่องจากถูกจัดเป็นชนิดพันธุ์รุกรานที่อาจสร้างความเสียหายต่อระบบนิเวศ ผู้ที่สนใจเลี้ยงจึงควรตรวจสอบกฎหมายในพื้นที่ของตนก่อนเสมอ