มดโล่บ้าน

ตัวงานมีขนาดเล็ก ยาวราว 3–5 มิลลิเมตร ในขณะที่นางพญาใหญ่กว่ามากที่ 8–9 มิลลิเมตร ลำตัวมีสีสองโทนตามชื่อ bicolor ปกคลุมด้วยขนยาวตั้งตรงหนาแน่นทั่วตัว จุดเด่นที่สุดคือแผ่นโล่แข็ง (shield-like pronotum) ที่คลุมส่วนอกเกือบทั้งหมด ทำหน้าที่เหมือนเกราะป้องกันตัว เป็นลักษณะเฉพาะของสกุล Meranoplus ที่แยกจากมดขนาดเล็กชนิดอื่นได้ง่าย

กระจายพันธุ์กว้างมากทั่วเอเชีย ตั้งแต่ปากีสถาน อินเดีย เนปาล บังกลาเทศ ภูฏาน ทิเบต จีนตอนใต้ ไต้หวัน พม่า ไทย ลาว เวียดนาม มาเลเซีย สุมาตรา ชวา ศรีลังกา ไปจนถึงฟิลิปปินส์ และยังพบในบอร์เนียว สิงคโปร์ รวมถึงถูกนำเข้าไปพบในนิวซีแลนด์และรัฐลุยเซียนาของสหรัฐฯ ด้วย อาศัยอยู่ได้ตั้งแต่ทุ่งหญ้าโล่งไปจนถึงป่าที่เรือนยอดไม่ปิดทึบ ชอบพื้นที่แห้งและอบอุ่นตามฤดูกาล ทำรังเป็นโพรงเรียบง่ายในดินบริเวณโคนต้นไม้ บางรังมีทางเข้าหลายทาง

มดโล่บ้านเคลื่อนไหวช้าและระมัดระวังผิดกับมดทั่วไปที่วิ่งพล่าน พฤติกรรมขี้อายแบบนี้ทำให้ดูมีเสน่ห์และเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวเวลาสังเกตในกล่องเลี้ยง

ตัวงานหากินได้ทั้งบนพื้นดินและปีนขึ้นไปบนต้นพืชเพื่อกินน้ำหวานจากต่อมน้ำหวานนอกดอก (extrafloral nectary) และยังเลี้ยงเพลี้ยเพื่อรีดน้ำหวานเหมือนมดหลายชนิด ต่างจากมดที่หากินเป็นขบวนแถวยาว มดโล่บ้านมักออกหากินตัวเดียวแบบต่างคนต่างไปมากกว่า และออกหากินได้ตลอดทั้งวัน ไม่จำกัดเฉพาะกลางคืนหรือกลางวัน

เป็นมดกินง่าย ทั้งของหวานอย่างน้ำหวานเจือจางและน้ำผึ้ง ควบคู่กับโปรตีนจากแมลงตัวเล็กอย่างจิ้งหรีดและแมลงหวี่ อุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ที่ราว 24–29°C ความชื้นในรัง 55–70% ไม่ต้องมีช่วงพักตัวจำศีลเพราะเป็นมดเขตร้อน นางพญาก่อตั้งรังแบบปิดสนิท (claustral) คือไม่ต้องหาอาหารเองระหว่างเลี้ยงตัวอ่อนชุดแรก ไข่ใช้เวลาราว 6–10 สัปดาห์จึงพัฒนาเป็นตัวงาน และนางพญาสามารถมีอายุยืนได้ถึง 15 ปี

จัดเป็นมดที่เลี้ยงง่ายระดับกลาง ไม่ดุ มีเหล็กในและกัดเบามาก ความท้าทายหลักคือต้องรักษาอุณหภูมิให้อบอุ่นสม่ำเสมอตลอดปีเพราะไม่ทนความเย็น ตัวเลขขนาดโคโลนีที่ระบุไว้ (150–1,000 ตัว) คือขนาดทั่วไปที่พบได้บ่อย ส่วนโคโลนีที่สมบูรณ์มากในบางแหล่งข้อมูลอาจขยายไปได้ถึงราว 5,000 ตัว ซึ่งถือเป็นกรณีสูงสุดไม่ใช่ค่าเฉลี่ยทั่วไป

มดสกุล Meranoplus ทั่วโลกมีมากกว่า 90 ชนิด ส่วนใหญ่พบในเขตร้อนของเอเชียและแอฟริกา และเกือบทุกชนิดมีแผ่นโล่ปกคลุมอกเป็นเอกลักษณ์ร่วมกัน แผ่นโล่นี้เชื่อว่าช่วยป้องกันตัวจากศัตรูและอาจช่วยลดการสูญเสียน้ำในสภาพอากาศแห้งแล้งที่มดกลุ่มนี้มักอาศัยอยู่