มดตะลานเสรี

ตัวงานมีขนาด 7–11 มิลลิเมตร หัวและอกกว้างแข็งแรง พื้นผิวลำตัวมีลักษณะขรุขระ ส่วนท้องปกคลุมด้วยขนละเอียดสีทองคล้ายไหมหนาแน่น ทำให้ดูเป็นมันวาวเมื่อโดนแสง

กระจายพันธุ์กว้างตั้งแต่แอฟริกาไปจนถึงเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้รวมถึงไทย มักพบในพื้นที่แห้งแล้งกึ่งทะเลทราย สวนผลไม้ ริมลำธาร และบนต้นอะเคเซีย ทำรังใต้ก้อนหินในดินแห้ง

แตกต่างจากมดตะลานขนาดใหญ่ส่วนมากที่มักหากินตอนกลางคืน มดตะลานเสรีออกหากินตลอดทั้งวันแม้จะมีขนาดตัวใหญ่และเด่นชัด ใช้วิธีการนำทางแบบ tandem running คือมดตัวหนึ่งนำอีกตัวไปยังแหล่งอาหารโดยการสัมผัสต่อเนื่อง

กินอาหารได้หลากหลายทั้งน้ำหวานจากพืชและแมลงขนาดเล็ก ขนาดโคโลนีโดยเฉลี่ยไม่ใหญ่มากเมื่อเทียบกับมดตะลานชนิดอื่น

อุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ที่ 25–32°C เนื่องจากคุ้นเคยกับสภาพแห้งแล้ง ความชื้นต่ำถึงปานกลาง 40–60% ไม่ควรให้ชื้นเกินไปเพราะอาจทำให้เชื้อราขึ้นได้ ให้อาหารด้วยน้ำหวานร่วมกับแมลงขนาดเล็ก

จัดเป็นมดระดับปานกลาง ต้องการสภาพแห้งกว่ามดตะลานป่าดิบชื้นทั่วไป ขนาดรังที่ระบุไว้ (150–400 ตัว) เป็นขนาดทั่วไปของโคโลนีเมื่อโตเต็มที่ ซึ่งค่อนข้างเล็กเมื่อเทียบกับมดตะลานชนิดอื่น

มดตะลานเสรีเป็นหนึ่งในมดตะลานไม่กี่ชนิดที่ทนแดดและออกหากินกลางวันได้ตลอด ทำให้เป็นที่สนใจของนักวิจัยพฤติกรรมมดและนักเลี้ยงมดที่ต้องการดูกิจกรรมของมดในเวลากลางวัน