มดก้นห้อยธรรมดา

เป็นมดในสกุล Dolichoderus ที่มีการกระจายพันธุ์กว้างขวางและพบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ลำตัวสีดำเรียบเงา ท้องมีลักษณะห้อยลงเล็กน้อยอันเป็นที่มาของชื่อไทย ไม่มีเหล็กในแต่สามารถป้องกันตัวด้วยสารเคมีจากต่อมท้ายลำตัวได้

กระจายพันธุ์ตั้งแต่จีนตอนใต้ลงไปจนถึงอินโดนีเซีย ครอบคลุมไทย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ อินเดีย และศรีลังกา ทำรังได้หลากหลายรูปแบบทั้งในกองใบไม้ ไม้ตาย โพรงไม้ ใบไม้พับ หรือแม้แต่สร้างรังคาร์ตอน (carton nest) ห้อยตามกิ่งไม้ อาศัยอยู่ได้ทั้งบนต้นไม้และพื้นดิน

มดก้นห้อยธรรมดาถูกศึกษาอย่างกว้างขวางในฐานะตัวควบคุมทางชีวภาพของแมลงศัตรูพืชในสวนโกโก้ เพราะการที่มดคอยป้องกันอาณาเขตช่วยลดเวลาหาเหยื่อของแมลงศัตรูตัวห้ำได้อย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้อัตราการถูกทำลายของผลโกโก้ลดลง

อาหารหลักของโคโลนีคือน้ำหวานจากแมลงกลุ่มเพลี้ยและแมลงเกล็ดที่มดเลี้ยงไว้ ควบคู่กับการกินซากพืช มูลนก และไข่ของแมลงศัตรูพืชบางชนิด เป็นมดที่หากินตามเส้นทางที่วางไว้อย่างเป็นระบบมากกว่าจะกระจายตัวออกไปนอกเส้นทาง

เป็นมดที่มีหลายนางพญาในโคโลนีเดียว (polygynous) ขยายพันธุ์ผ่านการแตกรังได้ อุณหภูมิที่เหมาะสมอยู่ที่ 24–28°C ความชื้นปานกลางถึงสูง 60–80% ต้องการน้ำหวานอย่างสม่ำเสมอ ขาดไม่ได้ ควบคู่กับโปรตีนจากแมลงตัวเล็ก 2–3 ครั้งต่อสัปดาห์

จัดเป็นมดระดับปานกลาง เลี้ยงไม่ยากแต่ต้องดูแลให้มีน้ำหวานตลอดเวลาเพราะพึ่งพาน้ำหวานเป็นหลัก ขนาดโคโลนีที่ระบุไว้ (1,000–5,000 ตัว) เป็นขนาดเริ่มต้นทั่วไปที่นักเลี้ยงจัดการได้ ส่วนรังในธรรมชาติที่โตเต็มที่อาจมีตัวงานมากกว่า 20,000 ตัว และในสภาพเลี้ยงที่เหมาะสมมากอาจเพิ่มจำนวนได้ถึงหลายหมื่นตัวในเวลาไม่ถึงปี ซึ่งเป็นตัวเลขของโคโลนีขนาดใหญ่พิเศษ ไม่ใช่ขนาดทั่วไปตอนเริ่มเลี้ยง

มดชนิดนี้มีความสัมพันธ์แบบพึ่งพากับเชื้อรา Mycodomus formicartus โดยใช้ดอกเห็ดของเชื้อราเป็นส่วนหนึ่งของรัง เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของความสัมพันธ์ระหว่างมดกับสิ่งมีชีวิตอื่นในระบบนิเวศป่าเขตร้อน